.webp)
๐ Issue-Based Current Affairs
⚖️ 1. Polity & Social Justice (เคฐाเคเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคเคฐ เคธाเคฎाเคिเค เคจ्เคฏाเคฏ)
1 เคฎाเคคृเคค्เคต เคเคฐ เคชिเคคृเคค्เคต เค เคตเคाเคถ เคชเคฐ เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคा เคเคคिเคนाเคธिเค เคซैเคธเคฒा
Current Context: เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคซैเคธเคฒा เคฆिเคฏा เคนै เคि เคाเคฎเคाเคी เคฎเคนिเคฒाเคं เคे เคฒिเค เคฎाเคคृเคค्เคต เค เคตเคाเคถ (Maternity Leave) เคเค เคฌुเคจिเคฏाเคฆी เคฎाเคจเคตाเคงिเคाเคฐ (basic human right) เคนै। เคोเคฐ्เค เคจे 'เคฎैเคเคฐเคจिเคी เคฌेเคจिเคซिเค เคเค्เค' เคे เคเคธ เคช्เคฐाเคตเคงाเคจ เคो เค เคธंเคตैเคงाเคจिเค (unconstitutional) เคोเคทिเคค เคเคฐ เคฆिเคฏा, เคिเคธเคे เคคเคนเคค เคेเคตเคฒ เคเคจ เคोเคฆ เคฒेเคจे เคตाเคฒी เคฎाเคคाเคं (adoptive mothers) เคो 12 เคนเคซ्เคคे เคी เคुเค्เคी เคฎिเคฒเคคी เคฅी, เคिเคจ्เคนोंเคจे 3 เคฎเคนीเคจे เคธे เคเคฎ เคเคฎ्เคฐ เคे เคฌเค्เคे เคो เคोเคฆ เคฒिเคฏा เคนो। เคเคธเคे เคธाเคฅ เคนी เคोเคฐ्เค เคจे เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคธे 'เคชिเคคृเคค्เคต เค เคตเคाเคถ' (Paternity Leave) เคो เคญी เคाเคจूเคจी เคฎाเคจ्เคฏเคคा เคฆेเคจे เคो เคเคนा เคนै।
Background (เคชृเคท्เค เคญूเคฎि): เคญाเคฐเคค เคฎें 'Maternity Benefit Act, 1961' เคाเคฎเคाเคी เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เคธเคตेเคคเคจ เค เคตเคाเคถ เคฆेเคคा เคนै। 2017 เคे เคธंเคถोเคงเคจ เคฎें เคฌाเคฏोเคฒॉเคिเคเคฒ เคฎाเคคाเคं เคे เคฒिเค เคเคธे 12 เคธे เคฌเคข़ाเคเคฐ 26 เคธเคช्เคคाเคน เคเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฏा เคฅा, เคฒेเคिเคจ เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคธเคฐोเคेเค เคเคฐ เค เคกॉเคช्เคिเคต (เคोเคฆ เคฒेเคจे เคตाเคฒी) เคฎाเคคाเคं เคो เคेเคตเคฒ 12 เคธเคช्เคคाเคน เคी เคुเค्เคी เคฆी เคเค เคฅी (เคตเคน เคญी เคคเคฌ, เคเคฌ เคฌเค्เคा 3 เคฎเคนीเคจे เคธे เคोเคा เคนो)।
- เคธเคฎाเคจเคคा เคा เค เคงिเคाเคฐ (Article 14): เคोเคฐ्เค เคจे เคฎाเคจा เคि เคฌाเคฏोเคฒॉเคिเคเคฒ เคเคฐ เค เคกॉเคช्เคिเคต เคฎाเคคाเคं เคे เคฌीเค เคुเค्เคी เคा เคฏเคน เค ंเคคเคฐ เคญेเคฆเคญाเคตเคชूเคฐ्เคฃ เคเคฐ เค เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคนै।
- เคชिเคคृเคค्เคต เค เคตเคाเคถ เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा: เคฌเค्เคे เคा เคชाเคฒเคจ-เคชोเคทเคฃ เคेเคตเคฒ เคฎां เคी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคจเคนीं เคนै। เค เคเคฐ เคธिเคฐ्เคซ เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เคुเค्เคी เคฎिเคฒेเคी, เคคो เคॉเคฐเคชोเคฐेเค เคธेเค्เคเคฐ เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เคจौเคเคฐी เคฆेเคจे เคธे เคฌเคेเคा। Paternity leave เคธे เคตเคฐ्เคเคช्เคฒेเคธ เคชเคฐ เคेंเคกเคฐ เคธเคฎाเคจเคคा (Gender Equality) เคเคเคी।
1 Supreme Court’s Landmark Ruling on Maternity & Paternity Leave
Current Context: The Supreme Court of India declared that maternity leave for working women is a basic human right. The Court struck down a provision in the Maternity Benefit Act that restricted the 12-week maternity leave for adoptive mothers only to those who adopted a child below the age of three months. Significantly, the Court also urged the Union government to legally recognise Paternity Leave as a social security benefit.
Background: The Maternity Benefit Act, 1961 guarantees paid leave for working women. An amendment in 2017 increased this leave for biological mothers from 12 to 26 weeks, but introduced a provision granting only 12 weeks to adoptive and surrogate mothers, with an arbitrary condition regarding the infant's age.
- Right to Equality (Article 14): The Court noted that creating a disparity between biological and adoptive mothers, and tying the leave to the age of the adopted child, is unconstitutional and discriminatory.
- Need for Paternity Leave: The judgment highlighted that childcare is not a solitary function of the mother. Solely providing maternity leave leads to a "motherhood penalty" in the corporate sector, where employers hesitate to hire women. Mandating paternity leave would ensure gender parity at the workplace.
๐ณ️⚧️ 2. Rights of Vulnerable Sections (เคเคฎเคोเคฐ เคตเคฐ्เคों เคे เค เคงिเคाเคฐ)
2 เค्เคฐांเคธเคेंเคกเคฐ เคต्เคฏเค्เคคि เคธंเคถोเคงเคจ เคฌिเคฒ 2026 เคชเคฐ เคตिเคตाเคฆ
Current Context: เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคฒोเคเคธเคญा เคฎें 'Transgender Persons (Protection of Rights) Amendment Bill, 2026' เคชेเคถ เคिเคฏा เคนै। เคฏเคน เคฌिเคฒ 2019 เคे เคाเคจूเคจ เคฎें เคฌเคฆเคฒाเคต เคเคฐเคคा เคนै เคเคฐ เคธเคฌเคธे เค เคนเคฎ เคฌाเคค เคฏเคน เคนै เคि เคฏเคน เค्เคฐांเคธเคेंเคกเคฐ्เคธ เคธे เค เคชเคจी เคชเคนเคाเคจ เคुเคฆ เคคเคฏ เคเคฐเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ ("right to self-perceived gender identity") เคीเคจ เคฒेเคคा เคนै।
Background (เคชृเคท्เค เคญूเคฎि): 2014 เคे เคเคคिเคนाเคธिเค NALSA Judgment เคฎें เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे 'เคฅเคฐ्เคก เคेंเคกเคฐ' เคो เคฎाเคจ्เคฏเคคा เคฆी เคฅी เคเคฐ เคเคนा เคฅा เคि เค เคชเคจा เคेंเคกเคฐ เคुเคฆ เคคเคฏ เคเคฐเคจा (Self-determination) เค เคจुเค्เคेเคฆ 21 (Personal Liberty) เคे เคคเคนเคค เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐ เคนै। 2019 เคे เคाเคจूเคจ เคฎें เคเคธे เคถाเคฎिเคฒ เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा, เคฒेเคिเคจ เค เคฌ เคธเคฐเคाเคฐ เคा เคเคนเคจा เคนै เคि เคฏเคน เคชเคฐिเคญाเคทा เคฌเคนुเคค "เค เคธ्เคชเคท्เค" (vague) เคนै, เคिเคธเคธे เคธเคฐเคाเคฐी เคฏोเคเคจाเคं เคा เคฒाเคญ เคธเคนी เคฒोเคों เคคเค เคจเคนीं เคชเคนुंเค เคชा เคฐเคนा เคนै।
- เคจเค เคฌเคฆเคฒाเคต: เคจเค เคฌिเคฒ เคฎें เค्เคฐांเคธเคेंเคกเคฐ เคी เคชเคฐिเคญाเคทा เคो เคฌाเคฏोเคฒॉเคिเคเคฒ เคเคฐ เคธाเคฎाเคिเค-เคธांเคธ्เคृเคคिเค (socio-cultural) เคเคงाเคฐ (เคैเคธे- เคिเคจ्เคจเคฐ, เคนिเคเคก़ा, เค เคฐाเคตเคจी) เคคเค เคธीเคฎिเคค เคเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฏा เคนै। เค เคฌ เคेंเคกเคฐ เคธเคฐ्เคिเคซिเคेเค เคे เคฒिเค 'เคฎेเคกिเคเคฒ เคฌोเคฐ्เคก' เคเคฐ 'เคกिเคธ्เค्เคฐिเค्เค เคฎเคिเคธ्เค्เคฐेเค' (DM) เคी เคฎंเคूเคฐी เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนोเคी।
- UPSC Analytical Points: เคฏเคน เคฌिเคฒ 'Right to Privacy' เคเคฐ NALSA เคเคเคฎेंเค เคे เคिเคฒाเคซ เคฎाเคจा เคा เคฐเคนा เคนै। เคเค्เคिเคตिเคธ्เค्เคธ เคा เคคเคฐ्เค เคนै เคि เคฐाเค्เคฏ (State) เคो เคिเคธी เคต्เคฏเค्เคคि เคे เคถเคฐीเคฐ เคเคฐ เคेंเคกเคฐ เคो เคช्เคฐเคฎाเคฃिเคค (certify) เคเคฐเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ เคจเคนीं เคนोเคจा เคाเคนिเค, เค्เคฏोंเคि เคฏเคน เคฎेเคกिเคเคฒ เคเคค्เคชीเคก़เคจ (medical policing) เคो เคฌเคข़ाเคตा เคฆेเคा।
2 Controversy Over Transgender Persons Amendment Bill, 2026
Current Context: The Centre introduced the 'Transgender Persons (Protection of Rights) Amendment Bill, 2026' in the Lok Sabha. The most contentious proposal is the removal of the right to "self-perceived gender identity".
Background: The historic 2014 NALSA Judgment recognised the 'third gender' and explicitly stated that the self-determination of one's gender is an integral part of personal liberty under Article 21. The 2019 Act codified this. However, the government now argues that the 2019 definition was "vague," making it difficult to target welfare schemes to genuinely marginalized groups.
- The Amendments: The new Bill narrows the definition of transgender to specific biological variations and socio-cultural identities (like kinner, hijra, aravani). It mandates that individuals must go through a 'Medical Board' and obtain approval from a District Magistrate (DM) to get a gender certificate.
- UPSC Analytical Points: Activists argue this Bill fundamentally violates the NALSA judgment by conflating "gender" (a social identity) with "sex" (biological traits). Empowering DMs and medical boards to "certify" gender strips the community of bodily autonomy and risks gatekeeping and institutional harassment (medical policing).
๐ 3. Economy & IR (เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคเคฐ เค ंเคคเคฐ्เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคธंเคฌंเคง)
3 เคเคฐ्เคฅिเค เคธ्เคฅिเคฐीเคเคฐเคฃ เคोเคท เคเคฐ เคถेเคฏเคฐ เคฌाเคाเคฐ เคฎें เคญाเคฐी เคिเคฐाเคตเค
Current Context: เคชเคถ्เคिเคฎ เคเคถिเคฏा (เคเคฐाเคจ-เคเค़เคฐाเคฏเคฒ-เค เคฎेเคฐिเคा) เคฏुเคฆ्เคง เคे เคाเคฐเคฃ เคฆुเคจिเคฏा เคญเคฐ เคฎें เคเค्เคे เคคेเคฒ เคी เคीเคฎเคคें $114 เคช्เคฐเคคि เคฌैเคฐเคฒ เคคเค เคชเคนुंเค เคเค เคนैं। เคเคธเคे เคเคเคे เคธे เคจिเคชเคเคจे เคे เคฒिเค เคตिเคค्เคค เคฎंเคค्เคฐी เคจिเคฐ्เคฎเคฒा เคธीเคคाเคฐเคฎเคฃ เคจे เคธंเคธเคฆ เคฎें ₹57,381 เคเคฐोเคก़ เคे 'เคเคฐ्เคฅिเค เคธ्เคฅिเคฐीเคเคฐเคฃ เคोเคท' (Economic Stabilisation Fund) เคी เคोเคทเคฃा เคी เคนै। เคเคธी เคฌीเค, เคคेเคฒ เคी เคฌเคข़เคคी เคीเคฎเคคों เคเคฐ เค เคฎेเคฐिเคी เคซेเคกเคฐเคฒ เคฐिเคเคฐ्เคต เคे เคฐुเค เคे เคाเคฐเคฃ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคถेเคฏเคฐ เคฌाเคाเคฐ (Sensex เคเคฐ Nifty) เคเค เคนी เคฆिเคจ เคฎें 3% เคธे เค्เคฏाเคฆा เคिเคฐ เคเค, เคเคฐ เคฐुเคชเคฏा 92.3 เคช्เคฐเคคि เคกॉเคฒเคฐ เคे เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคจिเคเคฒे เคธ्เคคเคฐ เคชเคฐ เค เคเคฏा।
Background (เคชृเคท्เค เคญूเคฎि): เคนोเคฐ्เคฎुเค เคเคฒเคกเคฎเคฐूเคฎเคง्เคฏ (Strait of Hormuz) เคे เคฌंเคฆ เคนोเคจे เคเคฐ เคเคฐाเคจ เคฆ्เคตाเคฐा เคाเคก़ी เคฆेเคถों (เคเคคเคฐ, เคธเคเคฆी เค เคฐเคฌ) เคे เคเคฐ्เคा เคธंเคฏंเคค्เคฐों เคชเคฐ เคฎिเคธाเคเคฒ เคนเคฎเคฒों เคे เคाเคฐเคฃ 'Global Supply Chain' เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคเคฐเคฎเคฐा เคเค เคนै। เคญाเคฐเคค เค เคชเคจी เคเคฐूเคฐเคค เคा 85% เคคेเคฒ เคเคฏाเคค เคเคฐเคคा เคนै, เคเคธเคฒिเค เคคेเคฒ เคฎเคนंเคा เคนोเคจे เคธे เคญाเคฐเคค เคा 'Current Account Deficit' (CAD) เคเคฐ เคฎเคนंเคाเค (Inflation) เคคेเคी เคธे เคฌเคข़ เคฐเคนे เคนैं।
- UPSC Analytical Points: Economic Stabilisation Fund เคญाเคฐเคค เคो เคฐाเคเคोเคทीเคฏ เคुंเคाเคเคถ (Fiscal Headroom) เคฆेเคा เคคाเคि เค เคช्เคฐเคค्เคฏाเคถिเคค เคฌाเคนเคฐी เคเคเคों (Global Headwinds) เคो เคธोเคा เคा เคธเคे। เคเคธ เคซंเคก เคे เคฌाเคตเคूเคฆ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เค เคชเคจा เคฐाเคเคोเคทीเคฏ เคाเคा (Fiscal Deficit) เคฒเค्เคท्เคฏ 4.4% เคนी เคฌเคจाเค เคฐเคा เคนै, เคो เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคฌेเคนเคคเคฐ เคตिเคค्เคคीเคฏ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคो เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै।
3 Economic Stabilisation Fund & Massive Stock Market Crash
Current Context: Driven by the escalating war in West Asia, global Brent crude oil prices spiked to $114 per barrel. To insulate the domestic economy, Finance Minister Nirmala Sitharaman announced a massive ₹57,381 crore 'Economic Stabilisation Fund'. Concurrently, the Indian stock markets (Sensex and Nifty) crashed by over 3% in a single day, and the Rupee plummeted to a record low of 92.3 against the US Dollar.
Background: The geopolitical crisis peaked when Iran launched missiles at major energy facilities in Qatar and Saudi Arabia, and blocked the Strait of Hormuz. Since India imports 85% of its oil, this $100+ per-barrel shock directly inflates India's Current Account Deficit (CAD), drains forex reserves, and triggers domestic inflation.
- UPSC Analytical Points: The Economic Stabilisation Fund acts as a fiscal buffer, providing the government with the necessary "fiscal headroom" to absorb unexpected global supply chain disruptions without derailing welfare spending. Despite this massive supplementary cash outgo, the government maintained its strict fiscal discipline, keeping the Fiscal Deficit target capped at 4.4% of GDP.
๐ข 4. Economy & Exports (เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคเคฐ เคจिเคฐ्เคฏाเคค)
4 เคจिเคฐ्เคฏाเคคเคों เคे เคฒिเค 'RELIEF' เคฏोเคเคจा เคเคฐ เคฐूเคธी เคคेเคฒ เคชเคฐ เค เคฎेเคฐिเคी เคूเค
Current Context: เคชเคถ्เคिเคฎ เคเคถिเคฏा เคฏुเคฆ्เคง เคे เคाเคฐเคฃ เคซँเคธे เคนुเค เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจिเคฐ्เคฏाเคคเคों เคो เคฌเคाเคจे เคे เคฒिเค เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे ₹497 เคเคฐोเคก़ เคी 'RELIEF' (Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation) เคฏोเคเคจा เคถुเคฐू เคी เคนै। เคฆूเคธเคฐी เคเคฐ, เคคेเคฒ เคी เคीเคฎเคคों เคो เคเคฎ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เค เคฎेเคฐिเคा เคจे เคญाเคฐเคค เคो เคธเคฎुเคฆ्เคฐ เคฎें เคซँเคธे เคนुเค เคฐूเคธी เคเค्เคे เคคेเคฒ (Russian Oil) เคो เคเคฐीเคฆเคจे เคे เคฒिเค เคช्เคฐเคคिเคฌंเคงों เคธे เค เคธ्เคฅाเคฏी เคूเค (temporary waiver) เคฆे เคฆी เคนै।
Background (เคชृเคท्เค เคญूเคฎि): เคฒाเคฒ เคธाเคเคฐ (Red Sea) เคเคฐ เคนोเคฐ्เคฎुเค เคฎें เคเคนाเคों เคชเคฐ เคนเคฎเคฒों เคे เคाเคฐเคฃ เคฎाเคฒ เคขुเคฒाเค เคฒाเคเคค (freight cost) เคเคฐ เคฌीเคฎा เคช्เคฐीเคฎिเคฏเคฎ (insurance premiums) เคฌเคนुเคค เค्เคฏाเคฆा เคฌเคข़ เคเค เคนैं। MSME เคจिเคฐ्เคฏाเคคเคों เคे เคฒिเค เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคเคฐเคจा เค เคธंเคญเคต เคนो เคเคฏा เคฅा।
- UPSC Analytical Points: RELIEF เคฏोเคเคจा เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे ECGC (Export Credit Guarantee Corporation) เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคाเคฎ เคเคฐेเคी। เคฏเคน เคฏोเคเคจा MSME เคจिเคฐ्เคฏाเคคเคों เคो 100% เคคเค เคा เคจुเคเคธाเคจ เคเคตเคฐ เคฆेเคी เคเคฐ เคฏुเคฆ्เคง-เคोเคिเคฎ (war-related risks) เคा เคฌीเคฎा เคเคฐेเคी।
- เคฐूเคธी เคคेเคฒ เคชเคฐ เค เคฎेเคฐिเคी เคूเค เคญाเคฐเคค เคी 'Strategic Autonomy' (เคฐเคฃเคจीเคคिเค เคธ्เคตाเคฏเคค्เคคเคคा) เคเคฐ เคตैเคถ्เคตिเค เคเคฐ्เคा เคฌाเคाเคฐ เคฎें เคญाเคฐเคค เคे เคฎเคนเคค्เคต เคो เคฆเคฐ्เคถाเคคी เคนै।
4 'RELIEF' Scheme for Exporters & US Waiver on Russian Oil
Current Context: To rescue Indian exporters stranded by the West Asia crisis, the Commerce Ministry launched the ₹497 crore RELIEF (Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation) scheme. Simultaneously, the US Treasury Department granted a temporary sanctions waiver allowing countries like India to purchase Russian oil currently stranded at sea to cool down global prices.
Background: Houthi attacks in the Red Sea and the blockade of the Strait of Hormuz caused shipping freight rates and insurance premiums to skyrocket. MSME exporters were unable to fulfill orders or bear the massive risk.
- UPSC Analytical Points: The RELIEF scheme, implemented via the ECGC, will provide export credit insurance at pre-conflict rates and cover up to 100% of war-related and political risks, specifically targeting MSMEs.
- The US waiver on Russian oil highlights a pragmatic shift in global energy politics, indirectly acknowledging India’s Strategic Autonomy and its vital role in stabilizing global energy markets.
๐ฉ๐ผ 5. Social Issues (เคธाเคฎाเคिเค เคฎुเคฆ्เคฆे)
5 เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ 'เคฎाเคธिเค เคงเคฐ्เคฎ เค เคตเคाเคถ' (Menstrual Leave) เคชเคฐ เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคा เคเคจเคाเคฐ
Current Context: เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคाเคฎเคाเคी เคฎเคนिเคฒाเคं เคเคฐ เคाเคค्เคฐाเคं เคे เคฒिเค เคชूเคฐे เคฆेเคถ เคฎें เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ 'เคฎाเคธिเค เคงเคฐ्เคฎ เค เคตเคाเคถ' (Menstrual Leave) เคฒाเคू เคเคฐเคจे เคธे เคเคจเคाเคฐ เคเคฐ เคฆिเคฏा เคนै।
Background (เคชृเคท्เค เคญूเคฎि): เคเค เคเคจเคนिเคค เคฏाเคिเคा (PIL) เคฎें เคฎांเค เคी เคเค เคฅी เคि เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เคเคจเคे เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐ (Article 21 - Right to Dignity) เคे เคคเคนเคค 'Paid Menstrual Leave' เคฆी เคाเค, เค्เคฏोंเคि เคฏเคน Maternity Benefit Act เคฎें เคเค เคाเคฒीเคชเคจ (vacuum) เคो เคญเคฐเคคा เคนै।
- UPSC Analytical Points: CJI เคी เคฌेंเค เคจे เคฌเคนुเคค เคนी เคต्เคฏाเคตเคนाเคฐिเค (practical) เคคเคฐ्เค เคฆिเคฏा। เคोเคฐ्เค เคจे เคเคนा เคि เค เคเคฐ เคเคธे เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคाเคจूเคจ เคฌเคจा เคฆिเคฏा เคเคฏा, เคคो เคช्เคฐाเคเคตेเค เคंเคชเคจिเคฏां เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เคจौเคเคฐी เคฆेเคจे เคธे เคฌเคेंเคी (disincentivise hiring) เคเคฐ เคเคจ्เคนें เคฌเคก़ी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐिเคฏां เคจเคนीं เคฆी เคाเคंเคी।
- เคญाเคฐเคค เคฎें เคฎเคนिเคฒाเคं เคी 'Labour Force Participation Rate' (LFPR) 41.7% เคนै। เคोเคฐ्เค เคจे เคเคนा เคि เคเคธे เคाเคจूเคจ เคे เคฌเคाเคฏ เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐों เคเคฐ เคจिเคฏोเค्เคคाเคं เคी เคธ्เคตैเค्เคिเค (voluntary) เคจीเคคि เคชเคฐ เคोเคก़ เคฆेเคจा เคाเคนिเค (เคैเคธे เคเคกिเคถा เคเคฐ เคेเคฐเคฒ เคฎें เคนै)।
5 Supreme Court Refuses Mandatory Menstrual Leave
Current Context: The Supreme Court refused to pass a judicial order mandating nationwide 'paid menstrual leave' for women workers and students across all sectors.
Background: A PIL sought a uniform law for menstrual pain leave under the Right to Dignity (Article 21), arguing it fills a critical vacuum in the Maternity Benefit Act.
- UPSC Analytical Points: The CJI-led bench employed a highly pragmatic approach. They observed that mandating such a law could lead to biological determinism, inadvertently damaging women's careers by disincentivizing private companies from hiring them or assigning them crucial leadership responsibilities.
- Instead of a blanket judicial mandate, the Court recommended that this sensitive issue be left to the voluntary policy initiatives of state governments and individual employers (citing progressive examples like Odisha and Kerala).
.webp)